Titel	De leertuin in het VMBO. Fysieke leeromgeving of meer? Een onderzoek naar de TL leerling in de Leertuin
Auteur(s)	G.J.P. Zeles & M.T.H. Gulikers-Dinjens
Aanvrager	Bonnefanten College Maastricht Afdeling VMBO Eenhoornsingel 100 6116 CW Maastricht
Instelling en jaar	ECAL, 2007
ISBN	978-90811626-2-3
Onderwijssector	Voortgezet middelbaar beroeps en Middelbaar beroepsonderwijs
Prijs	€ 15,--
Bestelwijze	m.gulikers@educ.unimaas.nl of Tel. 043-3885757

Centrale vraag
Uitgangspunt van de leertuin is: De inrichting van de leertuin veronderstelt niet alleen een fysieke leeromgeving te zijn, maar beoogt ook de randvoorwaarden te scheppen waarin meer aandacht is voor een pedagogische-didactische benadering. Een omgeving waarin de leerling zich veilig, gewaardeerd en gerespecteerd kan voelen en zijn kwaliteiten en talenten optimaal kan ontplooien.

Centrale vraag in dit onderzoek is: Biedt de leertuin als leeromgeving voldoende mogelijkheden om TL-leerlingen in voldoende mate uit te dagen zodat zij in staat worden gesteld een meer zelfstandig en zelfverantwoordelijke manier van leren te ontwikkelen? Onderliggend hieraan is de vraag ‘In hoeverre draagt de leertuin bij aan het vormgeven van ‘het nieuwe leren’ waarbij zelfstandig leren, communiceren, plannen en samenwerken centraal staan?’

De vraag wat er geleerd moet worden is wel duidelijk omlijnd door de eindtermen, maar de hoe-vraag – de weg ernaar toe – is een vraag die elke school op een andere manier invult en die niet altijd even duidelijk is. Dit heeft geleid tot de volgende onderzoeksvragen.
Wat is de samenhang tussen pedagogische en didactische aspecten in de leertuin?
Wat verstaan de docenten onder ‘het nieuwe leren’? Specifiek gericht op de kernbegrippen zelfstandig leren, samenwerken, plannen en communiceren.
Wat zijn de verwachtingen van docenten ten aanzien van ‘het nieuwe leren’ van de leerlingen in leerjaar 2 TL en 3 TL?
In welke mate voldoen de leerlingen aan de verwachtingen van de docenten?
Hoe komt ‘het nieuwe leren’ tot uiting in de leertuin?
Hoe komt het pedagogische aspect tot uiting in de leertuin?
Wat is het effect van de leertuin op de leerontwikkeling van de leerling?

Belangrijkste conclusies
Uitgaande van het idee dat de leertuin de leerling meer vanuit een pedagogisch-didactische aanpak benadert en een uitdagend leerklimaat wil bieden, lijkt de opzet van de leertuin voor zowel leerlingen als docenten geslaagd. Leerlingen voelen zich er veilig en gewaardeerd en krijgen in de leertuin de mogelijkheid zich te ontplooien. Er is een continue beschikbaarheid van een of meerdere docenten en er wordt adequaat gereageerd op de leerlingen. Docenten blijken een redelijk beeld te hebben van de betekenis van ‘het nieuwe leren’ en de daarbij veelgebruikte begrippen (vaardigheden) als communicatie, plannen, samenwerken en zelfstandig leren. Echter een concrete invulling van hoe deze vaardigheden aangeleerd en ingebed moeten worden in het onderwijs is niet altijd even duidelijk. Het is onvoldoende inzichtelijk wat van een leerling van een bepaald niveau op een bepaalde leeftijd wordt verwacht of waar die leerling toe in staat moet zijn. De verwachtingen lijken te hoog (van een té volwassen niveau). Of vaardigheden als communiceren, samenwerken, plannen en zelfstandig leren meer pedagogisch of meer didactisch van aard zijn is voor docenten redelijk helder. Onrust en rumoer zijn het grote nadeel van de leertuin. Toch lijken niet alle leerlingen in dit concept te passen en bestaat de kans dat de leerlingen die niet meekomen te laat worden opgemerkt. Belangrijkste aanbevelingen - Het is wenselijk meer inzicht te verwerven in de fysieke (leer)mogelijkheden (ontwikkelings- en breingerelateerd)van leerlingen van 12-16 jaar; - Het is aan te bevelen meer aandacht te besteden aan het actief en continue ontwikkelen van leren leren,waarmee genoemde vaardigheden vaak geïdentificeerd worden. Het is niet vanzelfsprekend dat leerlingen dit kunnen. Het is een ontwikkelingsgericht proces dat voortdurend aandacht vraagt en een bepaald bereik heeft in de leeftijdsfase van 12-16 jaar, of te wel de periode in het VMBO; - Herhalen als een belangrijk aspect van leren dient meer aandacht te krijgen; - Maak onderscheid tussen verantwoordelijkheid geven door de docent en verantwoordelijkheid nemen door de leerling. Maak helder wat van leerlingen wordt verwacht; - Tot slot is er continue aandacht nodig voor een andere vorm van samenwerking tussen de docenten in de leertuin. Een voorwaarde om goed te kunnen functioneren in dit systeem en om als een voorbeeld te kunnen dienen voor de leerlingen.

Gebruik van de brochure
Onderwijsorganisaties / Schooldirecties VMBO / MBO Docenten / docententeams VMBO en MBO.