Titel	Leerzame lessen van voormalige middenscholen
Auteur(s)	A.M. de Vries
Aanvrager	Burgemeester Harmsmaschool Gorredijk
Instelling en jaar	GION/RuG, 2007
ISBN	90-6690-912-9
Onderwijssector	Voortgezet onderwijs
Bestelwijze	V.I.M.Mak@rug.nl

Centrale vraag
Welke specifieke onderwijskenmerken, met nadruk op het werken met opdrachten, hebben voormalige experimenterende middenscholen gehandhaafd en welke veranderd? Waarom? Aan welke variant van de vernieuwde onderbouw geven ze de voorkeur? Welke lessen kunnen uit de ervaringen van de voormalige experimentele middenscholen geleerd worden?

Belangrijkste conclusies
De zes bij het onderzoek betrokken voormalige experimentele middenscholen realiseren nog steeds een aantal van hun idealen: een adequate schoolkeuze en een brede optimale ontwikkeling, veel aandacht voor zowel het individu als voor het groepsdynamische aspect, variatie in werkvormen. Maar er zijn ook veranderingen aangebracht: ten aanzien van de heterogeniteit, van zelfgemaakte lesstof, van vakkenintegratie en van project- en thematisch onderwijs zijn een aantal stappen terug gedaan. De belangrijkste redenen voor de veranderingen zijn de invoering van indertijd de basisvorming en later het vmbo, de komst van goede methodes geschikt voor leerlingen van verschillende niveaus, de instroom van jonge onervaren docenten en de werkdruk.

De onderzochte scholen hebben op basis van hun ervaringen voorlopig gekozen voor variant 2 tot 21/2: vakken, (vakoverstijgende) projecten gedurende twee tot vier uur per week of enkele weken per jaar en enkele vakgebieden.

Uit de ervaringen van de scholen kunnen de volgende lessen afgeleid worden:
het zelf ontwikkelen van lesstof is op bredere schaal niet haalbaar en weinig zinvol
vakkenintegratie en leergebieden zijn moeilijk realiseerbaar
het maken van een goede (vakoverstijgende) projectopdracht is moeilijk, zelfs voor ervaren docenten
(vakoverstijgende) projecten dienen gestructureerd van opzet te zijn en de docent dient de vinger aan de pols te houden
competentiegerichte projecten zijn zeker voor leerlingen in de onderbouw niet geschikt; de leerlingen zouden daarvoor over te weinig basiskennis beschikken en nog te veel structuur nodig hebben.

Gebruik van de brochure
Scholen die bezig zijn de vernieuwde onderbouw vorm te geven kunnen gebruik maken van de ervaringen van scholen die al lange tijd met vele aspecten van met name de varianten 2 en 3 gewerkt hebben.