Titel	Mondiale vorming en wereldburgerschap
Auteur(s)	M. Veugelers, W. Derriks, & E. de Kat
Aanvrager	CBOO en NABS
Instelling en jaar	ILO, Universiteit van Amsterdam, 2008
ISBN	978-90-7808-717-5
Onderwijssector	Voortgezet onderwijs
Bestelwijze	Online bestellen

Centrale vraag
Scholen worden nu geacht aandacht te besteden aan burgerschapsvorming. Burgerschap heeft daarbij niet alleen betrekking op Nederland, maar ook op Europa en de wereld als geheel. In de jaren zeventig en tachtig was er in het onderwijs veel aandacht voor mondiale vorming, voor wat er buiten Nederland gebeurde en hoe wij de ontwikkelingen buiten Nederland konden verbeteren. Mondiale vorming was sterk gericht op ‘human development’, sociaal-culturele ontwikkeling, economische ontwikkeling en een versterking van de democratie. Wat is de situatie van een ‘global perspective’ nu?

Belangrijkste conclusies
Het onderzoek bestaat uit een literatuurstudie, gesprekken met vakdeskundigen en met docenten. Uit het onderzoek komt naar voren dat docenten kennis en attitudevorming belangrijk vinden. Docenten willen door een open en kritische houding te ontwikkelen en door een kennismaking via inhouden en ervaringen een kritische en actieve houding bij leerlingen bevorderen. De docenten zijn zich bewust van de politieke kant van wereldburgerschapvorming, maar zijn terughoudend om de kennis en de attitudeontwikkeling in te bedden in sociale en politieke verhoudingen en staan terughoudend tegenover het bevorderen van collectieve vormen van actie gericht op meer gelijke sociale en politieke verhoudingen (dit met het oog op de jonge leeftijd van de leerlingen, de politieke gevoeligheid van de materie en het gevaar te nadrukkelijk waarden over te dragen). Ook lijken de docenten in het onderzoek leerlingen op de eerste plaats te willen aanspreken op het morele niveau en minder op politiek niveau. In de praktijk en theoretisch zijn het morele en het politieke niet goed te onderscheiden. Het gericht zijn op de ontwikkeling van het morele kan een belangrijke fase zijn in burgerschapsvorming. Gevoelens als rechtvaardigheid, betrokkenheid en humaniteit kan de leerling later misschien omzetten in politieke verhoudingen. Deze morele waarden kunnen op diverse wijzen later vertaald worden in politieke analyses en acties. Deze vertaling van het morele naar het politieke lijkt buiten het aandachtsveld van het voortgezet onderwijs te staan. Op het gebied van burgerschapsvorming stellen docenten dat er meer afstemming moet zijn tussen de vakken en tussen meer ervaringsgerichte projecten en de vakinhouden. Tevens is een opbouw in leerlijnen noodzakelijk om herhaling te beperken.

Gebruik van de brochure
Deze publicatie wil bijdragen aan een verdere conceptuele verheldering van het begrip wereldburgerschap en docenten in het voortgezet onderwijs ondersteunen bij het werken aan burgerschapsvorming.

  Download het onderzoeksrapport (pdf)