Titel	De voorbeeldfunctie van de docent in het vakcollege
Auteur(s)	C. Klaassen, & J. Wessels
Aanvrager	De werkmaatschappij Het vakcollege
Instelling en jaar	Nijmegen: Radboud Universiteit
ISBN	978-90-8158-491-3
Onderwijssector	Voortgezet Onderwijs
Bestelwijze	Online bestellen

Samenvatting
Samenvatting In het maatschappelijk debat over opvoeding wordt dikwijls gesproken over de voorbeeldfunctie van de docent. Ook in verband met de eerste lichtingen van de nieuwe vakcolleges die leerlingen willen voorbereiden op vakmanschap in de techniek komt vaak de gedachte naar voren dat leerlingen leren via het observeren en navolgen van hun leermeesters. In september 2008 zijn dertien scholen begonnen met het Vakcollege. Dit is een praktisch georiënteerde opleiding waar leerlingen die op techniek georiënteerd zijn en graag met hun handen werken een ambachtelijke beroepsopleiding krijgen. Docenten spelen een belangrijke rol bij de totstandkoming van het succes van de vakcolleges. Ten behoeve van de Werkmaatschappij het Vakcollege is door de Radboud Universiteit Nijmegen een onderzoek uitgevoerd naar de opvattingen die docenten hebben over het zijn van een rolmodel voor de leerlingen. Meer in het bijzonder is nagegaan, hoe zij een voorbeeld denken te kunnen zijn voor leerlingen, welke verwachtingen zij hebben over de effecten van rolmodelgedrag en welke belemmeringen zij ervaren bij het in praktijk brengen van voorbeeldgedrag. Om deze vragen te beantwoorden is een literatuurstudie en een vragenlijstonderzoek uitgevoerd. Of een docent voor de leerlingen een voorbeeld kan zijn is in eerste instantie afhankelijk van de leerlingen die deze docent observeren. Een docent die zich bewust is van de mogelijke voorbeeldfunctie kan door versterking van het ten toon gespreide gedrag de kans op model leren vergroten. Uit het onderzoek komt onder meer naar voren dat docenten denken dat zij een pedagogisch en vakmatig voorbeeld zijn voor de leerlingen. Zij vinden dat de leerlingen zulke rolmodellen ook nodig hebben en dat de leerlingen dat zelf ook zo zien. Met het oog op de voorbeeldfunctie worden door de ondervraagde docenten erg vaak bepaalde ‘deugden’ naar voren gebracht zoals: ‘eerlijk zijn’; ’fouten toegeven’; ‘afspraken nakomen’. Een deel van de docenten vindt dat voor het manifesteren van ‘een rolmodel zijn’ morele moed vereist is en vindt het lastig om voor de eigen waarden uit te komen. Geconcludeerd kan worden dat in het vakcollege de ontwikkeling van technisch-instrumentele en sociaalnormatieve competenties in de voorbereiding op vakmanschap en arbeidsidentiteit hand in hand gaan.

  Download het onderzoeksrapport (pdf)